Ngày 17/1, UBND xã Xuân Cẩm tổ chức Lễ khánh thành quần thể di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh chùa An Lạc, thôn Mai Thượng.

Dự lễ có các đồng chí: Đại tướng Phạm Văn Trà, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Nguyễn Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; Phạm Hoàng Sơn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Mai Sơn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh; Lê Xuân Lợi, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Ngô Tân Phượng, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; đại diện lãnh đạo một số bộ, ban, ngành, các quân khu, tỉnh, thành phố; lãnh đạo các sở, ban, ngành tỉnh; lãnh đạo xã Xuân Cẩm và các xã, phường lân cận.

Về phía Giáo hội Phật giáo Việt Nam có: Thượng tọa Thích Thanh Sơn, Phó Ban Trị sự, Chánh Thư ký Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Bắc Ninh; Thượng tọa Thích Tâm Thuần, Phó Ban Hoằng pháp Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phó Ban Quản trị thiền phái Trúc Lâm Việt Nam; Đại đức Thích Nhẫn Thành, Chánh đương gia chùa An Lạc cùng đại diện các tăng, ni, phật tử trong và ngoài tỉnh.

Chùa An Lạc (còn gọi là chùa Xác) ở thôn Mai Thượng, xã Mai Đình, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang cũ, nay là thôn Mai Thượng, xã Xuân Cẩm, tỉnh Bắc Ninh. Chùa được xây dựng vào thời Lê, ghi dấu lịch sử cuộc kháng chiến chống giặc phương Bắc dưới sự chỉ huy của danh tướng Thái úy Lý Thường Kiệt năm 1077 đánh đuổi 25 vạn quân Tống bên bờ Bắc sông Như Nguyệt (nay là sông Cầu). Chùa được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 2004.

Ngược dòng lịch sử, vào năm 1076, trước sự xâm lược của quân Tống, Thái úy Lý Thường Kiệt đã chọn khúc sông có lợi thế về điều kiện tự nhiên để huy động quân dân hai bên bờ sông Như Nguyệt xây dựng phòng tuyến Như Nguyệt có chiều dài hàng chục km từ dãy núi Tam Đảo đến sông Lục Đầu, trong đó trọng điểm của phòng tuyến thuộc các xã Yên Phụ, Tam Đa, Tam Giang bên bờ Nam thuộc huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh cũ để phòng thủ, phản công trước hàng vạn quân Tống đóng bên bờ Bắc thuộc huyện Hiệp Hòa và huyện Việt Yên của tỉnh Bắc Giang cũ.

Tương truyền, bài thơ thần "Nam quốc sơn hà" đã ra đời và vang vọng dọc hai bờ sông Như Nguyệt, khích lệ quân dân Đại Việt quyết chiến với quân xâm lược Tống.

Mảnh đất Xuân Cẩm hôm nay là một trong những địa bàn diễn ra trận quyết chiến năm 1077, tạo tiền đề quan trọng kết thúc cuộc chiến, giành lại hòa bình cho nước Đại Việt. Tại vị trí chùa An Lạc, thây chất đầy đồng nhưng không chỉ riêng là xác của quân Tống mà còn có máu và thân xác của quân, dân nước Việt. Vì thế ở đây còn các địa danh gọi là Bãi Xác, Gò Xác. Sau đó, triều đình nhà Lê đã cho dựng tại đây một ngôi chùa có tên là chùa An Lạc để siêu thoát âm hồn của những người chết trận.

Trải qua thời gian và những biến động của lịch sử, ngôi chùa đã xuống cấp, quy mô và diện tích nhỏ hẹp chưa xứng tầm với ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Tháng 9/2024, công trình tôn tạo di tích chùa An Lạc được khởi công và hoàn thành vào tháng 1/2026 với diện tích gần 9.000m2 gồm 17 hạng mục như: Tam quan, tam bảo, nhà thờ Bác Hồ và các Anh hùng liệt sĩ, lầu Quan Âm, nhà tổ, nhà hóa, gác chuông, khu tháp mộ, nhà bia, cột cờ, nhà thập bát La Hán... cùng hệ thống công trình phụ trợ, sân vườn, cây xanh và cảnh quan được đầu tư đồng bộ. Kiến trúc chùa mang đậm nét truyền thống của Phật giáo Bắc Bộ. Kinh phí thực hiện hoàn toàn từ nguồn xã hội hóa với sự đóng góp của các chư tôn đức tăng, ni, Phật tử và Nhân dân địa phương.

Chùa An Lạc được tu bổ khang trang, tôn nghiêm và giữ kiến trúc truyền thống hài hòa giữa cảnh quan và không gian văn hóa lịch sử, trở thành điểm sinh hoạt tâm linh, giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Nhân dịp này, nhà chùa tổ chức lễ cầu siêu, cầu quốc thái dân an.

Lịch sử - Văn hóa